POLSKA

Po pierwsze show

¯yjemy w czasach, kiedy pogl±dy sta³y siê dla polityków balastem. Liczy siê widowisko, jakie zaserwuj± milionom widzów przed telewizorami. Dowodem przebieg konfliktu Donald Tusk - Lech Kaczyñski.

W jednej z najg³o¶niejszych powie¶ci pocz±tków XXI wieku, "Generation P" Wiktora Pielewina, autor demaskuje rosyjsk± politykê. W ostatnich scenach ksi±¿ki specjali¶ci od grafiki komputerowej zatrudnieni w potê¿nej agencji reklamowej animuj± czo³owych moskiewskich polityków, takich jak ówczesny prezydent Borys Jelcyn czy W³adimir ¯yrinowski. Prawdziwy Jelcyn du¿o wcze¶niej przeszed³ na emeryturê, ale przecie¿ to nieistotne. Wa¿ne, ¿e jego elektroniczna kopia pojawia siê w telewizji. Dziêki temu wszystko jest w Rosji w porz±dku. A ¿e polityka jest jedn± wielk± mistyfikacj±, nikogo specjalnie nie obchodzi.

Powie¶æ Pielewina mo¿na nazwaæ literack± interpretacj± teorii symulakrów Jeana Baudrillarda. Ów francuski my¶liciel postawi³ bowiem s³uszn± tezê, ¿e w czasach dominacji mediów elektronicznych nie sposób odró¿niæ kopii od orygina³ów. Innymi s³owy, nie wiadomo, co jest prawd±: to, co pokazuj±, czy to, co kiedy¶ nazywano faktami. Informacje poddawane s± bowiem obróbce tyle razy, ¿e bombardowany ich obrazami odbiorca nie rozró¿nia fikcji od rzeczywisto¶ci.

---

---

Ale co to ma wspólnego z Donaldem Tuskiem i Lechem Kaczyñskim? Z ich spektakularnym rozejmem zawartym kilka dni temu na posiedzeniu Rady Gabinetowej po miesi±cach k³ótni? Wszystko. Czy prezydent z premierem pogodzili siê naprawdê? Wolne ¿arty. Oni doszli do porozumienia tylko na ekranie telewizyjnym, nalewaj±c sobie herbaty, u¶miechaj±c siê i prawi±c dusery. Prawdziwi Tusk i Kaczyñski dalej tocz± bezwzglêdn± walkê o rezultat kolejnych wyborów prezydenckich. Dogadali siê tylko na u¿ytek mediów. Jedynym powodem porozumienia by³y spo³eczne oczekiwania. Sonda¿e pokazuj± przecie¿, ¿e w wyj±tkowych chwilach, takich jak kryzys finansowy, Polacy oczekuj± narodowej zgody. I premier z prezydentem na to zapotrzebowanie odpowiedzieli. Z ich porozumieniem bêdzie jednak tak jak z uroczy¶cie og³oszonym po ¶mierci Jana Paw³a II rozejmem miêdzy kibolami Wis³y i Cracovii. Zgoda potrwa³a kilka dni, dopóki nie nadarzy³a siê okazja do kolejnej awantury.

Nasi politycy te¿ s± animowani, tak jak bohaterowie "Generation P" Pielewina. Tyle ¿e u nas kieruj± nimi nie graficy komputerowi, ale studiuj±cy sonda¿e specjali¶ci od PR i marketingu. Przychodzi im to tym ³atwiej, ¿e nawet gdy politycy maj± jakie¶ pogl±dy, to w czasach postpolityki s± zmuszeni je ukrywaæ. Podobnie jak prawdziwe emocje. Co to takiego ta postpolityka? Polityka niepolityczna. Owszem, brzmi absurdalnie, ale tak w skrócie mo¿na uj±æ jej definicjê sformu³owan± m.in. przez Baudrillarda.

Na czym bowiem polega polityka? Na sporze pomiêdzy lewic± i prawic±, liberalizmem i konserwatyzmem. Ka¿de z tych stanowisk ma za sob± powa¿ne racje ¶wiatopogl±dowe. Lewica, mówi±c w najwiêkszym uproszczeniu, uwa¿a, ¿e cz³owiekowi wystarczy stworzyæ odpowiednie warunki spo³eczne, aby postêpowa³ jak nale¿y. Konserwatywna prawica tego pogl±du nie podziela; uwa¿a, ¿e ludzi nale¿y "nadzorowaæ i karaæ", by u¿yæ okre¶lenia Michela Foucaulta, a wtedy zapanuje spo³eczny pokój. Czy to jest jêzyk, jakim mówi± dzi¶ politycy? Oczywi¶cie nie. Jêzyk warto¶ci w czasach postpolityki nie jest przydatny, bo jej najwa¿niejsz± cech± jest likwidacja sporu ideowego. Owszem, liderzy partii mog± siê k³óciæ, ale nie o pogl±dy. S± ma³o atrakcyjne w medialnym przekazie. Dlatego spór koncentruje siê na rzeczach kompletnie nieistotnych.